Γράφει ο Νικόλας Καρατζάς – Ιστορικός – Αρχαιολόγος, ΜΑ. Συγγραφέας, Aρθρογράφος
Ο θαυματουργός Άγιος Πορφύριος και ο οπλαρχηγός Νικόλαος Κριεζώτης του 1821. Ποιος ο ρόλος του Κριεζώτη για την μετονομασία της Μονής;!
Πώς σχετίζονται με την Ιερά η Ιερά Μονή Αγίου Χαραλάμπους – Λευκών, που εορτάζει σήμερα και βρίσκεται στο Δήμο Κύμης Αλιβερίου Εύβοιας;
Η Ιερά Μονή βρίσκεται στην νοτιοανατολική Εύβοια, βορειοανατολικά του χωριού Αυλωνάρι, στη δυτική πλευρά του όρους Οκτωνιά, σε υψόμετρο 460μ.
Ο επισκέπτης πριν περάσει την κεντρική πύλη του μοναστηριού, εντυπωσιάζεται από την μοναδική και εντυπωσιακή θέα αλλά και από το τρεχούμενο κρυστάλλινο νερό της φυσικής πηγής του μοναστηριού.
Η ιστορία της αρχίζει πριν από τον 10ο αιώνα ως μονή των Εισοδίων της Θεοτόκου.
Η αλλαγή του ονόματός της οφείλεται στον στρατηγό Νικόλαο Κριεζώτη, ο οποίος το 1835 αρρώστησε βαριά και νοσηλεύτηκε στο μοναστήρι για μεγάλο διάστημα. Μετά τη θεραπεία του τέλεσε λειτουργία στη γιορτή του Αγίου Χαραλάμπους και χάρισε μια εικόνα του Αγίου.
Το 1848, όταν ο Κριεζώτης βρισκόταν εξόριστος στην Κωνσταντινούπολη, έστειλε για δώρο στο μοναστήρι, δυο μεγάλα ορειχάλκινα μανουάλια και δυο κηροπήγια, τα οποία στολίζουν το Καθολικό.
Όσον αφορά την αρχιτεκτονική του, πρόκειται για ένα μονόκλιτο τρίκογχο ναΐσκο με ημιεξαγωνικές εξωτερικά κόγχες και τρουλοκαμάρα.
Το καθολικό έχει υποστεί μετασκευές. Διακρίνονται τέσσερις οικοδομικές φάσεις. Η πρώτη στους χρόνους πριν από τα μέσα του 12ου αιώνα. Η δεύτερη φάση, κατά την οποία ανακαινίστηκε ο ναός, σύμφωνα με επιγραφή στο εσωτερικό του ναού, με δαπάνη του μοναχού Νικοδήμου και τοποθετείται στο διάστημα της βασιλείας του Μανουήλ Κομνηνού (1143-1180). Η τρίτη οικοδομική φάση ανήκει πιθανότατα στους παλαιολόγειους χρόνους και η τελευταία στους χρόνους της τουρκοκρατίας.
Η μονή λειτούργησε ως ανδρική μέχρι το 1938.Τελευταίος ηγούμενος ήταν ο Αρχιμανδρίτης Πάυλος Βενέκας, κληρικός μορφωμένος, λόγιος και πολύ δραστήριος. Επί της ηγουμενίας του ανακαινίσθηκε το κτήριο της μονής. Σε νεαρή ηλικία παρουσιάστηκε στη Μονή, κατά κόσμον Ευάγγελος Μπαϊρακτάρης, όπου διακόνησε για πολλά χρόνια (16χρόνια), ως Πνευματικός και Εφημέριος ο Άγιος Πορφύριος.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής το μοναστήρι, το οποίο από το 1938 έγινε γυναικείο, χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο Ελλήνων και ξένων εχθρών του Αξονα. Σκοπός αποτελούσε η διαφυγή μέσω του Αιγαίου από την Ελλάδα. Σε αυτό συντέλεσε η τοποθεσία της μονής, η οποία σε αυτά τα δύσκολα χρόνια διατηρούσε ορφανοτροφείο μικρών κοριτσιών, καθώς βρίσκεται κοντά στα παράλια της ανατολικής Εύβοιας.
Για λίγα χρόνια η μονή είχες εγκαταλειφτεί. Με ενέργειες του Μητροπολίτη Καρυστίας και Σκύρου κ.κ Σεραφείμ, η μονή επανιδρύθηκε γυναικεία και στις 21 Νοεμβρίου 1985 τελέστηκε η τελετή επαναλειτουργίας της.
Πηγές
https://ikivotos.gr/post/8126/h-iera-monh-agioy-xaralampoys-leykwn
https://www.medievalroutes.gr/el/sylloges/antikeimena/2626_el/
https://www.orthodoxianewsagency.gr/odoiporika/odoiporiko-sta-vimata-tou-agiou-porfyriou/
Φωτογραφικό αρχείο https://istoriatexnespolitismos.wordpress.com/2014/01/27/%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CE%AC%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BC-%CE%B2%CF%85%CE%B6%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AC-%CE%BC%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5/
