Ένας διηγηματογράφος, ποιητής, δημοσιογράφος, μεταφραστής· μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της νεοελληνικής λογοτεχνίας.
Πλήθος ερευνητών έχουν μελετήσει το πολυσχιδές έργο του και έχουν αφιερώσει πλήθος μελετών και ερμηνευτικών δοκιμίων. (Ένας από τους σημαντικότερους, ο «πατριάρχης των παπαδιαμαντικών σπουδών», σύμφωνα με το ψήφισμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, είναι ο φιλόλογος, καθηγητής Ν. Δ.Τριανταφυλλόπουλος, που προσφάτως η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδας τον τίμησε με τον Χρυσούν Σταυρό του παρασήμου του Αποστόλου Παύλου.)
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης μπορεί να γεννήθηκε στη Σκιάθο, να την αγάπησε και να συνδέθηκε με αυτή, όμως σύμφωνα με τον Γ. Βαλέτα, στο περιοδικό “Ευβοϊκός Λόγος”, (Δεκ. – Φεβρ. 1961, τ. 34, χρόνος Γ’) και στο άρθρο του “ο Παπαδιαμάντης στη Χαλκίδα”, αναφέρει ότι ” ο πηγαιμός και η φοίτηση στη Χαλκίδα ήταν ένας βαρυσήμαντος σταθμός γι’ αυτόν”.
Επίσης, παρουσιάζει άγνωστες πτυχές από τη ζωή του στη Χαλκίδα από τον Σεπτέμβρη του 1867, όπου αναγκάστηκε να έρθει για να φοιτήσει στο Γυμνάσιο Χαλκίδας, όταν πήρε το απολυτήριο από το Σχολαρχείο Σκοπέλου το 1866, που ήταν γραμμένος με το όνομα “Αλέξανδρος Αδαμαντιάδης”. Ο λόγος που ήρθε στη Χαλκίδα για να φοιτήσει στο Γυμνάσιο ήταν διότι η Θεσσαλία ήταν ακόμη Τουρκική και η Σκιάθος, διοικητικά, δικαστικά και εκκλησιαστικά υπάγονταν στη Χαλκίδα.
Ο Παπαδιαμάντης έρχεται λοιπόν στη Χαλκίδα, που γράφεται στο Γυμνάσιο 7 Οκτωβρίου του 1867. Όπως γίνεται κατανοητό η αργοπορία του στην εγγραφή πιθανότατα, να φανερώνει δυσκολίες στον ερχομό του αλλά και έλλειψη επιθυμίας να φύγει από την αγαπημένη του Σκιάθο.
Στη Χαλκίδα ο Παπαδιαμάντης ένιωθε “ξενιτεμένος”, και η ξενιτιά γινόταν βαρύτερη για έναν έφηβο, ευαίσθητο, άβγαλτο και κλειστό. Επέμεινε και υπέμεινε όλες τις δυσκολίες και τις καταστάσεις που αντιμετώπισε. Διέμεινε στη Χαλκίδα όλη τη σχολική χρονιά από τον Σεπτέμβρη/ Οκτώβρη 1867 έως τον Ιούλη του 1868 , χωρίς να πάει τις διακοπές στη Σκιάθο. (Ούτε Χριστούγεννα, ούτε Λαμπρή). Όλη αυτή την περίοδο διαμονής του στη Χαλκίδα, τριγυρίζει σε όλη την πόλη. Κάθε σοκάκι, κάθε γειτονιά.
Επισκέπτεται μνημεία, τα βενετσιάνικα τείχη, τον Καραμπαμπα, τις εκκλησιές, το φρούριο στον Πορθμό. Βλέπει, παρατηρεί, μελετά την κίνηση, τη ζωή, εμπλουτίζεται και αφυπνίζεται από την “επαρχιακή νάρκη”. “Ξύπνα μέσα του ένας νέος κόσμος”. Μέσα από τα έργα του ( που δεν πρόλαβε να τα δεί τυπωμένα), μας πληροφορεί για την πόλη που έζησε. “Η Φραγκογιαννού ξεκινά από τη Χαλκίδα, φτάνει στη. Αγία Άννα…” Τις βορινές ακτές της Εύβοιας τις παρουσιάζει σε άλλα διηγήματα (Σταχομαζώχτρα, Νοσταλγό κλπ). Ζωντανές οι αναμνήσεις του Παπαδιαμάντη διασώζονται στα έργα του.
Ολοκληρώνοντας δύσκολα την Α’ τάξη στο Γυμνάσιο της Χαλκίδας, ζητά από τον πατέρα του να φύγει για να συνεχίσει την β τάξη στην Αθήνα. Όμως, πείθεται(δύσκολα) από τον πατέρα του και μένει για ακόμη μια χρονιά, χωρίς όμως να ολοκληρώσει τη σχολική χρονιά, καθώς μετά από ένα επεισόδιο στο σχολείο μαζεύει τα πράγματά του και φεύγει για τη Σκιάθο διακόπτοντας τις σπουδές του..
Στην Χαλκίδα θα ξανά ρθεί..όταν μετά από επιθυμία του για να φοιτήσει στην Αθήνα, έπρεπε να πάρει ενδεικτικό από τον Γυμνάσιο που δεν του είχε αφήσει καλές εντυπώσεις..
Αναγκάζεται λοιπόν και δίνει εξετασείς στο Γυμνάσιο της Χαλκίδας, που παρουσιάζεται τον Σεπτέμβρη του 1869. Παρόλα τα εμπόδια και τις εχθρικές συνθήκες που συναντά, ο Παπαδιαμάντης δίνει εξετάσεις “Τριτιάτικα”, όπου και θριαμβεύει.
Πολλές δύσκολες για τον Άγιο των Ελληνικών Γραμμάτων. Γνώρισε την φτώχεια, έζησε δύσκολα χρόνια στη ξενιτιά, στερημένος πολλά πράγματα, όμως κατάφερε και επέτυχε να μας παραδόσει ένα μεγάλο έργο, έναν λογοτεχνικό θησαυρό για την Ελληνική Πεζογραφία.
Πηγή:
Γ. Βαλέτα, 1961, “ο Παπαδιαμάντης στη Χαλκίδα”, Ευβοϊκός Λόγος, (Δεκ. – Φεβρ.),τ. 34, χρόνος Γ’.
