Γράφει ο Νικόλας Καρατζάς (Ιστορικός – Αρχαιολόγος, Συγγραφέας, Aρθρογράφος)
Στις 13 Ιουλίου 1930 στον αύλειο χώρο του σημερινού 1ου Δημοτικού Σχολείου Ψαχνών πραγματοποιήθηκαν οι εκδηλώσεις της εκατονταετηρίδας από την προσάρτηση- παράδοση της Εύβοιας – σύμφωνα με το Πρωτόκολλο της ανεξαρτησίας του Ελληνικού κράτους (γνωστό και ως Πρωτόκολλο του Λονδίνου του 1830 (επισήμως η Εύβοια το 1833).
Στο βιβλίο του Γεώργιου Αν. Γεωργίου «Σελίδες από την ιστορία του Δήμου Ψαχνών» περιγράφονται πολλές λεπτομέρειες για τον εορτασμό με γλαφυρό τρόπο.
Στον εορτασμό αυτό τιμήθηκαν οι τοπικοί ήρωες Αγγελής Γοβιός, Νικ. Κριεζώτη, ο Κώτσος Δημητρίου ή Θηβαίος μαζί με τα παλικάρια τους για την συμμετοχή τους στους αγωνές απελευθέρωσης της Εύβοιας.
Ειδικότερα στο βιβλίο αναφέρεται: «Από το ξημέρωμα εκείνης της Κυριακής το 1930 είχαν αρχίσει οι ενθουσιώδεις εορταστικές εκδηλώσεις. Ο λόχος του στρατού που παρέστη επί τούτου για τις εκδηλώσεις από τη Χαλκίδα ανήκε στο 3ο ηρωικό Σύνταγμα Πεζικού, το οποίο είχε μια σημαντική και ηρωική δράση στους πολέμους 1912-22».
Οι εορταστικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν με τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου των Πεσόντων και η τοποθέτησή του στο προαύλιο του 1ου Δημοτικού Σχολείου Ψαχνών, που τότε όπως διακρίνεται και στη φωτογραφία ονομάζονταν ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ.
Ο εορτασμός αυτός ήταν το γεγονός της ημέρας για ολόκληρη την Εύβοια και σχολιάστηκε και με αναφορές και εγκώμια και από τον τύπο της εποχής. Οι φωτογραφίες αυτές αποδίδουν με μοναδικό, ανάγλυφο τρόπο, την πανηγυρικότητα του εορτασμού και την επισημότητα. Στις φωτογραφίες εκτός των πολιτικών, των αξιωματικών και λοιπών προσωπικοτήτων, διακρίνεται καθαρά με εκείνο το αγέρωχο, πνευματικό και πατριωτικό ανάστημα ο Μητροπολίτης Χαλκίδας Μακαριστός Γρηγόριος, γνωστός κατά κόσμον ως Πέτρος Πλειαθός, ο οποίος τότε ήταν μόλις 39 χρονών.
Ανέβηκε στο Μητροπολιτικό θρόνο το 1923 σε ηλικία μόλις 32 χρονών. Ο λόγος του Γρηγορίου ήταν πύρινος. Συνδύασε την πνευματικότητα με τον πατριωτισμό. Στο φωτογραφικό στιγμιότυπο, μαζί με τον μακαριστό Μητροπολίτη Χαλκίδος κυρό Γρηγόριο Πλειαθό (1891-1971), στην τότε κεντρική πλατεία Ψαχνών, εικονίζονται ο πρεσβύτερος π. Νικόλαος Ντάβος (1865-1931) εφημέριος του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Ψαχνών και ο π. Βασίλειος Χειμώνας (1885-1968), ιεροδιάκονος κατά τη συγκεκριμένη στιγμή, που διαδέχθηκε τον π. Νικόλαο Ντάβο στην εφημερία του Αγίου Νικολάου το επόμενο έτος, μετά την αιφνίδια κοίμησή του, σε ηλικία 67 ετών.
Πηγές:
-Γεώργιος Αν. Γεωργίου, 1997, Σελίδες από την ιστορία του Δήμου Ψαχνών, Ψαχνά.
–https://psaxna.gr/195-%ce%b5%cf%84%ce%b7-%ce%b1%cf%80%ce…/
– Προσωπικό φωτογραφικό αρχείο
