Με κατάνυξη τελούνται σήμερα, Παρασκευή 20 Μαρτίου, οι Δ’ Χαιρετισμοί προς την Υπεραγία Θεοτόκο, στο πλαίσιο της περιόδου της Σαρακοστής που οδηγεί στο Πάσχα του 2026.
Κατά τη Δ’ Στάση (Τ–Ω), η Παναγία υμνείται ως προστάτιδα των πιστών και ως το σημείο όπου συναντώνται το θείο και το ανθρώπινο στοιχείο. Μέσα από τους ύμνους, προβάλλεται ως νέα Κιβωτός, πηγή ζωής και ακλόνητο στήριγμα της Εκκλησίας.
Η ακολουθία κορυφώνεται με το «Ἀλληλούϊα», ενώ οι πιστοί απευθύνουν θερμή δέηση προς τη Θεοτόκο, ζητώντας προστασία, δύναμη και λύτρωση από κάθε δοκιμασία.
Οι Χαιρετισμοί ψάλλονται κάθε Παρασκευή της Σαρακοστής, αποτελώντας μία από τις πιο κατανυκτικές στιγμές της εκκλησιαστικής ζωής, που προετοιμάζει τους πιστούς για τη Μεγάλη Εβδομάδα και την Ανάσταση.
Ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ύμνους της Ορθόδοξης Εκκλησίας και ονομάζεται έτσι επειδή ψάλλεται από τους πιστούς σε όρθια στάση. Πρόκειται για ένα σπουδαίο ποιητικό έργο του 6ου αιώνα μ.Χ., αφιερωμένο στην Παναγία, γεμάτο επαίνους, ευχαριστίες και προσευχητική διάθεση.
Οι Χαιρετισμοί της Θεοτόκου, όπως είναι ευρύτερα γνωστοί, αποτυπώνουν σε ποιητική μορφή βασικές αλήθειες της Ορθοδοξίας: το μυστήριο της Ενανθρώπισης του Χριστού, τον καθοριστικό ρόλο της Παναγίας στη σωτηρία του ανθρώπου, αλλά και τον πνευματικό αγώνα του πιστού για ένωση με τον Θεό.
Το έργο αποδίδεται κατά παράδοση στον άγιο Ρωμανό τον Μελωδό και ανήκει στο είδος του «κοντακίου», μιας μορφής βυζαντινής εκκλησιαστικής ποίησης. Αποτελείται από 24 οίκους, οι οποίοι ακολουθούν ακροστιχίδα με τα γράμματα της ελληνικής αλφαβήτου.
Ιδιαίτερη ιστορική σημασία απέκτησε τον 7ο αιώνα, όταν, σύμφωνα με την παράδοση, ο λαός της Κωνσταντινούπολης έψαλλε όρθιος τον ύμνο στην Αγία Σοφία, ευχαριστώντας την Παναγία για τη σωτηρία της πόλης από την πολιορκία των Αβάρων. Από εκεί προέρχεται και η ονομασία «Ακάθιστος», ενώ τότε συνδέθηκε και το γνωστό τροπάριο «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ».
Στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας, οι Χαιρετισμοί ψάλλονται κάθε Παρασκευή των πρώτων πέντε εβδομάδων της Μεγάλης Σαρακοστής. Το έργο χωρίζεται σε τέσσερις στάσεις που αναγιγνώσκονται τμηματικά, ενώ την πέμπτη Παρασκευή αποδίδεται ολόκληρος ο ύμνος.
Η παράδοση της Εκκλησίας θέλει πολλούς πιστούς να διαβάζουν τους Χαιρετισμούς και στην καθημερινή τους προσευχή, βρίσκοντας σε αυτούς έναν σταθερό και βαθιά πνευματικό τρόπο επικοινωνίας με τον Θεό και την Παναγία.
