Γιατί η γαστροοϊσοφαγική παλινδρόμηση επιδεινώνεται το καλοκαίρι;

Κωνσταντίνος Δελής, Διευθυντής Γαστρεντερολόγος Metropolitan Hospital

Το καλοκαίρι οι καθημερινές μας συνήθειες αλλάζουν. Τα γεύματα γίνονται πιο αργά, οι έξοδοι συχνότερες, η κατανάλωση αλκοόλ αυξάνεται και οι ώρες χαλάρωσης στην παραλία ή μετά το φαγητό είναι περισσότερες. Για τα άτομα που πάσχουν από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ), οι αλλαγές αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε συχνότερα επεισόδια καούρας, αναγωγών και δυσφορίας.
Αν και η ΓΟΠ δεν είναι εποχική πάθηση, ορισμένες καλοκαιρινές συνήθειες μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματά της. Ευτυχώς, με μερικές απλές αλλαγές στην καθημερινότητα είναι δυνατόν να περιοριστούν σημαντικά οι ενοχλήσεις.

«Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι η κατάσταση κατά την οποία μέρος του γαστρικού περιεχομένου επιστρέφει από το στομάχι προς τον οισοφάγο. Φυσιολογικά, ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας λειτουργεί ως ένας μηχανισμός που περιορίζει αυτή την επιστροφή. Όταν όμως ο σφιγκτήρας χαλαρώνει ή δεν λειτουργεί αποτελεσματικά, τα γαστρικά υγρά ανεβαίνουν και έρχονται σε επαφή με τον βλεννογόνο του οισοφάγου, προκαλώντας ερεθισμό», εξηγεί ο κ. Κωνσταντίνος Δελής, Διευθυντής Γαστρεντερολόγος Metropolitan Hospital και συνεχίζει με τα συμπτώματα, τους λόγους που μπορεί να γίνουν πιο έντονα το καλοκαίρι και τις αλλαγές στην καθημερινότητα που θα τα προλάβουν:
Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:
• Αίσθημα καύσου πίσω από το στέρνο (καούρα)
• Αναγωγή γαστρικού περιεχομένου
• Ξινή γεύση στο στόμα
• Δυσφορία μετά τα γεύματα

Κατά τη διάρκεια των διακοπών συχνά τρώμε αργά το βράδυ και σε μεγαλύτερες ποσότητες. Ένα γεμάτο στομάχι αυξάνει την πιθανότητα παλινδρόμησης, ιδιαίτερα όταν ακολουθεί κατάκλιση.
Κατάκλιση αμέσως μετά το φαγητό
Η βαρύτητα βοηθά φυσιολογικά ώστε το γαστρικό περιεχόμενο να παραμένει στο στομάχι. Όταν ξαπλώνουμε λίγο μετά το γεύμα, η προστατευτική αυτή δράση μειώνεται, διευκολύνοντας την παλινδρόμηση.
Για τον λόγο αυτό συνιστάται να αποφεύγεται η κατάκλιση για περίπου 2-3 ώρες μετά το φαγητό.

Ορισμένες τροφές και ποτά είναι γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν την παλινδρόμηση σε αρκετούς ασθενείς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Τηγανητά και λιπαρά γεύματα
• Πικάντικες τροφές
• Αλκοολούχα ποτά
• Ανθρακούχα αναψυκτικά
• Σοκολάτα
• Καφές
• Σιροπιαστά γλυκά (π.χ. του κουταλιού, λουκουμάδες, μπακλαβάς κ.λπ.)

Σε ορισμένα άτομα, τρόφιμα με αυξημένη οξύτητα, όπως η ντομάτα ή τα εσπεριδοειδή, μπορεί επίσης να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.

Η πρόληψη βασίζεται κυρίως σε μικρές αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες:
• Προτιμήστε μικρότερα και συχνότερα γεύματα αντί για μεγάλα γεύματα
• Μασάτε καλά την τροφή και τρώτε με αργό ρυθμό
• Αποφύγετε την κατάκλιση για 2-3 ώρες μετά το φαγητό
• Περιορίστε τις τροφές και τα ποτά που γνωρίζετε ότι σας προκαλούν συμπτώματα
• Διατηρήστε φυσιολογικό σωματικό βάρος, καθώς η παχυσαρκία αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση και επιδεινώνει την παλινδρόμηση
• Αποφύγετε τα πολύ στενά ρούχα ή ζώνες που πιέζουν την κοιλιά
• Εάν τα συμπτώματα εμφανίζονται κυρίως τη νύχτα, η ανύψωση του άνω μέρους του κρεβατιού ακόμη και με ένα επιπλέον μαξιλάρι μπορεί να βοηθήσει

Η περιστασιακή καούρα μετά από ένα βαρύ γεύμα είναι συχνή. Όταν όμως τα συμπτώματα εμφανίζονται συστηματικά, επηρεάζουν την καθημερινότητα ή επιμένουν, παρά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής, απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η παλινδρόμηση συνοδεύεται από:
• Δυσκολία ή πόνο στην κατάποση
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους
• Επίμονους εμέτους
• Αιμορραγία ή μέλαινες κενώσεις
• Επίμονο βήχα ή βραχνάδα
Στις περιπτώσεις αυτές ο γαστρεντερολόγος θα αξιολογήσει αν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση, όπως γαστροσκόπηση ή άλλες εξειδικευμένες εξετάσεις.

«Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση δεν χρειάζεται να περιορίσει τις καλοκαιρινές σας δραστηριότητες. Με σωστή διατροφή, μικρότερα γεύματα και αποφυγή της κατάκλισης αμέσως μετά το φαγητό, τα συμπτώματα μπορούν να ελεγχθούν αποτελεσματικά. Εάν οι ενοχλήσεις επιμένουν ή επιδεινώνονται, η έγκαιρη αξιολόγηση από γαστρεντερολόγο είναι το σημαντικότερο βήμα για τη σωστή διάγνωση και αντιμετώπιση», καταλήγει ο κ. Δελής.